ක. ක. ගනුෂ්ක රන්දුල

             ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාලයීය අධ්‍යාපනය ශීඝ්‍ර පරිහානියකට පත් වෙමින් තිබේ. 1 ජගත් ශ්‍රේණිගත කිරීම්වලට ( World Ranking ) අනුව මේ වන විට සිරි ලක විශ්වවිද්‍යාලයයන් පවතින්නේ අප්‍රිකාවේ අසාර්ථක රාජ්‍යවල විශ්වවිද්‍යාලයවලට ද වඩා පහත් අඩියක ය. උගණ්ඩාව, ඉතියෝපියාව, සිම්බාබ්වේ වැනි රටවල ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාලය සියල්ල මෙරට සරසවිවලට වඩා ඉහළ තත්ත්වයකට හිමිකම් කියයි. වර්තමානයේ මෙරට විශ්වවිද්‍යාලයයන් ප්‍රකට වී තිබෙන්නේ ආධ්‍යාපනික ගුණාත්මක භාවය ගැන නො ව ප්‍රචණ්ඩත්වය, අන්තවාදී ශිෂ්‍ය දේශපාලනය, වර්ජන, අවඵලදායීතාව ( low productivity ) සහ සදාචාර පරිහානිය ගැන යි.               මෙබඳු ඛේද ජනක තත්ත්වයකට ශ්‍රී ලාංකේය විශ්වවිද්‍යාලයයන් ඇද-දැමූ සාධක කවරේ ද යන්න ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය නවරත්න බණ්ඩා පෙන්වා-දෙයි. ඔහු දක්වන පරිදි ලාංකේය විශ්වවිද්‍යාලයවල මහාචාර්යවරුන් සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යවරුන් ගෙන් සියයට අනූවක් දෙනා නිසි සුදුසුකම් හා ඇසූ-පිරූ තැන් ඇ...

නූතන සිංහලයා තරම් කණ පිටට වැඩ කරන අන් කිසි ජාතියක් ගැන අපි නො දනුමු. කළ යුතු බොහෝ දෑ කණ පිටට කිරීම ඔහුට ඇබ්බැහියක් වී ඇත. කුමාරතුංග මුනිදාස, අනගාරික ධර්මපාල, E. W. අදිකාරම්, ගංගොඩවිල සෝම හිමි වැනි වියතුන් එ සේ කණ පිට ගැසූ බොහෝ දෑ හොඳ පිට ගැසිය යතු සැටි නොයෙක් වර පෙන්වා-දී තිබේ. එ හෙත් නූතන සිංහලයා ඒ කිසිවක් නෑසූ කනින් නුදුටු ඇසින් යුතු ව යෙහෙන් පසු වේ. ඔහු කණ පිටට කරන දෑ අතර ආගමික සහ සංස්කෘතික චාරිත්‍ර බොහෝවෙකි. සිංහල අවුරුද්ද ළඟ එන බැවින් මේ අවුරුද්දේ වත් හොඳ පිටට ඉටු කරනු පිණිස එක චාරිත්‍රයක් ගැන පමණක් ලියමු. අවුරුද්දේ ප්‍රධාන චාරිත්‍රයක් පිළිබඳ ව අනාදිමත් කලෙක පටන් පඤ්චාංග ලිතේ සඳහන් වන්නේ ‘වැඩ ඇල්ලීම, ගනුදෙනු කිරීම, ආහාර අනුභවය’ යන පිළිවෙළට ය. ලිතේ ඇත්තේ කෙ සේ වෙතත් නූතන සිංහලයා මේ චාරිත්‍රය ඉටු කරනුයේ රූප පෙට්ටියේ පෙන්වන හැටියට ය. එ නම් ‘ආහාර අනුභවය, ගනුදෙනු කිරීම, වැඩඇල්ලීම’ යන පිළිවෙළට ය. මේ නිසා බොහෝ අය නැකැතට කිරිබතුත් කා, ගනුදෙනුත් කොට අන්තිමට වැඩ අල්ලන විට නැකැතට ගෙවී ගොස් හමාර ය. ලිතේ සඳහන් පිළිවෙළත් වැඩේ කැරෙන පිළිවෙළත් පරස්පර බව නූතන සිංහලයා මොහොතකට වත් ...

පසු ගිය දාක යම් කටයුත්තක් සඳහා මම රාගමට ගියෙමි. විඩා බර දවසෙක කටයුතු පෙළ ගැස්ම අගට රාගම ගමන යොදා-ගත් බැවින් මා එහි ගියේ ගොම්මන් හැන්දෑවේ ය. ගිය කටයුත්ත හමාර වන විට ගස් වැල් පවා තිමිර සළු පොරවා-ගෙන නින්දට සැරැසී සිටියේ ය. වේලාව රාත්‍රි අටට පමණ ඇත. තවත් පමා නො වී දුම්රියෙක නැඟී කැලැණියට යාමට මම තීරණය කෙළෙමි. වේලාවේ හැටියට ඉක්මනින් ම ආ පසු යා හැක්කේ දුම්රියෙනි. අඩියට දෙකට දුම්රිය පොළට ගිය මම කළු ලෑල්ලක ලියා ඇති ධාවන කාල සටහනට නෙත් හෙළීමි. ක ැලැණියට යා හැකි දුම්රියක් එන්නට තවත් විනාඩි කිහිපයක් ම තිබේ. ඒ දුම්රිය පැමිණෙන්නේ සිවු වැනි වේදිකාවට ය. මම ප්‍රවේශ පත්‍රයක් ගෙන දුම්රිය පොළ තුළට ඇවිද ගියෙමි. දුම්රිය වේදිකාවල දුරින් දුරින් එල්ලෙන කහ පැහැති විදිලි බුබුළුවල මලානික ආලෝකය අන්ධකාරය හා අසාර්ථක සටනෙක යෙදී සිටී. බිත්තිවල ආලේප කොට ඇති රෝස පැහැයට හුරු සායම ඒ මලානික ආලෝකය ද උරා-ගන්නා සේ ය. බිම අතුරා ඇති ගල්තාර ද ගනකම් දුහුවිලි තට්ටුවකින් වැසී ඇත. ටොපි කොළ, කඩල ගොටු, විස්කෝතු දවටන ආදිය ඒ මත එහි මෙහි විසිර තිබේ. තැනින් තැන ඇති දුර්වර්ණ වූ ලී බංකුවල කිහිප දෙනෙක් හිඳ සිටිති. කෙනෙක...

'ඉංගිරිසි ජාතික එල්ටන් ජෝන් වැනි ගායන ශිල්පියෙක් අපට නැද්ද?' යි වරක් රසඳුන පාඨකයෙක් සුනිල් මිහිඳුකුල ගෙන් ඇසුවේ ය. 'ඇයි නැත්තේ! අර ඇන්ටන් ජෝන්ස් ඉන්නේ' යි සුනිල් මිහිඳුකුල සුපුරුදු මුඛරි භාවයෙන් පිළිතුරු දුන්නේ ය. ඔහු එ සේ විහිළුවට මෙන් කීව ද ඇන්ටන් ජෝන්ස් ගෙන් සිංහල ගීත සාහිත්‍යයට වූ සම්ප්‍රදානය මනා ශාස්ත්‍රීය විමර්ශනයකට ලක් විය යුතු ය. 2016 පෙබරවාරි 24 දින ගල්කිස්සේ පොදු සුසාන භූමියේ දී ස්වකීය ජීවන ගීතය නිමා කරන ඇන්ටන් ජෝන්ස්ට යම් හෝ සාධාරණයක් ඉටු වන්නේ එ විට ය. බයිලා රජු වොලී බැස්ටියන් ගේ සම්මුඛ ශිෂ්‍යයකු වූ ඇන්ටන් ජෝන්ස් ගායන ක්‍ෂේත්‍රයට පිවිසුණේ බයිලා සක්විති එම්. එස්. ප්‍රනාන්දුටත් පළමුවෙනි. අප ගේ නිරීක්ෂණය අනුව ඇන්ටන් ජෝන්ස් ගේ බයිලා ආර වූකලි වොලී බැස්ටියන් ගේ බයිලා ආරෙහි ම අවිච්ඡින්න ක්‍රම විකාශයෙහි ප්‍රතිඵලයෙකි. එය එම්. එස්. ගේ බයිලා ආරෙන් නොයෙක් ලෙස වෙනස් ය. එම්. එස්. ගේ බයිලා ආර වඩාත් නෑකම් කියනුයේ මහනුවර මාතර යුගවල ජන කවි ආරට ය. එ බැවින් එම්. එස්. ගේ නිර්මාණවල තරම් ශබ්දාලංකාර බාහුල්‍යයක් ඇන්ටන් ජෝන්ස් ගේ නිර්මාණවල දක්නට නො ලැබේ. ඇන්ටන් ජෝ...

ආනන්ද සමරකෝන් 1940 දී ‘නමෝ නමෝ මාතා’ යනුවෙන් රචනා කළ සරල ගීය ප්‍රථමයෙන් ගුවන් විදිලියේ දී තැටිගත කරන ලද්දේ 1946 දී වී. පී. ලීලාවතී සමඟ ගැයූ යුග ගීයක් ලෙසිනි. 1951ක් වූ නොවැම්බර 22 වැනි දා සිරි ලක ජාතික ගීය වසයෙන් මේ නිර්මාණය තෝරා-ගන්නා ලද නමුදු එයින් පසු ඇති වූයේ මහත් කල-බගෑනියෙකි. ගීයේ මුලට යෙදී තුබුණු න’යන්න අපායාක්ෂරයක් වීම ද මුලට යෙදී ඇති ජ’ගණය අසුබ ගණයක් වීම ද රටට අවැඩ දායක යැ යි සැලැකූ පඬිවරු සමරකෝන් ගේ විරෝධය නො තකා ගීයේ මුලට ‘ශ්‍රී ලංකා මාතා’ යන කොටස එක් කළහ. මෙයින් ඉමහත් කම්පාවට පත් වූ සමරකෝන් 1962ක් වූ අප්‍රේල් 5 වැනි දා නිඳි පෙති සරණ ගොස් සිය දිවි තොර කැරැ-ගත්තේ ය. සිංහළ ජාතික ගීය පිටුපස ඇති ශෝකාන්තය මෙය යි. මේ විමර්ශනයේ අරමුණ අපායාක්ෂර හා ගණ පිහිටීම් ගැන කතා කිරීම නො ව, මෙරට ජාතික ගීයෙහි ගුණාත්මක භාවය පිරික්සා-බැලීම යි.    සැබැවින් ම ‘ශ්‍රී ලංකා මාතා’ යනු මෙරට ජාතික ගීය ලෙස ගත යුතු උසස් නිර්මාණයක් නො වේ. මුල, මැද, අග මනා සේ නො ගැළැපීමත් ( Poor Coherence ), අන්තර්ගතය එතරම් සාරවත් නො වීමත්, සෞන්දර්යාත්මක රසයෙන් හීන වීමත් එහි දුර්වලතා ලෙස අපි දකුමු. ඊට වඩා සා...