ක. ක. ගනුෂ්ක රන්දුල

අභාවප්‍රාප්ත රංගන ශිල්පී විජය නන්දසිරි ගැන අදහස් දක්වමින් අගමැතිතුමා කියා ඇත්තේ චරිතාංග රංගන ශිල්පියකු වී නම් විජයට බොහෝ දුර යා හැකි ව තුබුණු බවෙකි. විසිහත් වසරක් මනමේ කුමාරයාට රඟපෑ විජය නන්දසිරි ගැන අගමැතිතුමා දන්නා තරම ඒ ප්‍රකාශයෙන් හෙළි වේ. එහෙත් එය අගමැතිතුමා ගේ තවත් පිස්සු කතාවක් ලෙස ඉඳුරා බැහැර කිරීම යෝග්‍ය නො වේ. විජය නන්දසිරි නම් චරිතාංග රංගන ශිල්පියාට සිදු වූයේ කුමක් දැ යි කල්පනා කැර බැලීමට ඒ ප්‍රකාශය හොඳ නිමිත්තක් කැර-ගත හැකි ය. මේ සටහනේ සිරස ලෙස තබා ඇත්තේ විජය නන්දසිරිට වූ සන්තෑසිය එක්තරා විචාරකයකු දුටු අන්දම යි. විජය නන්දසිරිට පූර්වකාලීන ප්‍රවීණයකු වූ ජෝ අබේවික්‍රම ස්වකීය රංගන ජීවිතයේ මුලින් මුලින් රඟපෑවේ විකට චරිත ය. ‘අල්ලපු ගෙදර’, ‘බඩුත් එක්ක හොරු’, ‘සාරවිට’, ‘කොළොඹ සන්නිය’, ‘රන්මුතු දූව’, ‘තුෂාරා’ වැනි බොහෝ චිත්‍රපට ඊට නිදසුන් ලෙස සඳහන් කළ හැකි ය. එහෙත් හාස්‍යෝත්පාදක රංගනයට සීමා නො වූ හෙතෙමේ ‘වැලිකතරේ’ ගෝරිං මුදලාලි, ‘තුන්මංහන්දියේ’ අබිලිං මාමා, ‘මලට නො එන බඹරුහි’ හාමු මහත්තයා වැනි චරිත ඔස්සේ චරිතාංග රංගනයට පිවිස ස්වකීය ජීවිතයේ අවසාන භාගය ‘පුරහඳ කළුවර’ වැනි විශිෂ්ට ගණ...

දේශපාලන විචාරකයකු වසයෙන් කුමාරතුංග මුනිදාසයන් කළ කී දෑ නිසි පමණ කතාබහට ලක් වනු අසන්නට නො ලැබෙන තරමි. එ බඳු කතාබහකට යම් පමණකට හෝ ප්‍රවේශයක් සැපැයූ එක මැ තැනැත්තාණෝ ‘කුමාරතුංග ගේ සමාජ දර්ශනය’ රචනා කළ හරිශ්චන්ද්‍ර විජේතුංගයෝ යැ. භාරතයේ සංස්කෘතික සහ දේශපාලනික බල ව්‍යාප්තිය හෙළ දිවැ ස්වෛරී භාවයට හානි පමුණුවන ආකාරය එ දා කුමාරතුංගයන් මැනැවින් විශ්ලේෂණය කොටැ තිබේ. ස්වදේශ මිත්‍රයා, ලක් මිණි පහන, සුබස, The Helio වැනි පුවත්පත් සඟරා ආදියට ඔවුන් සැපැයූ ලිපි ඉඳුරා මැ ඒ අදහස් පළ කරයි. මේ තතු නැවැත නැවැතත් විමැසීම කාලෝචිත වන්නේ ආර්ථික, දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික වසයෙන් හෙළ දිව ගිල-ගැනීමට භාරතීය එට්කා ආක්‍රමණය සැරැසෙමින් සිටිනා බැවිනි.  වරක් දේවානම්පිය තිස්ස රජු ගැනැ ලියූ කුමාරතුංගයෝ ඔහු භාරතයට පරම දීනයකු වැ සිටි බව සසාධක වැ සනාථ කළහ. ඔවුන් ගේ විග්‍රහය අනුව ලිස්බනයට දීන වැ සිටි දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු ද එතරම් දීනයෙක් නො වී යැ. හුදු බල ලෝභය නිසා මහා ජන සංහාරයක් කළ භාරතයේ අශෝක රජු ‘ධර්මාශෝක’ කිරීමත්, බුදු සසුනේ චිරස්ථිතිය පිණිස යුද වැදුණු හෙළ දිවැ ගැමුණු රජු ‘දුෂ්ට ගාමිණී’ කිරීමත් භාරතයේ කුමන්ත...